Moralny sąd nad komunizmem

Kardynał Huzar podziękował Papieżowi, a także jego poprzednikom, za wsparcie udzielane Kościołowi greckokatolickiemu na Ukrainie i - ku zaskoczeniu - przeprosił za krzywdy, których w przeszłości inni doznali od grekokatolików. Bardzo mocno zabrzmiały słowa przebaczenia win prześladowcom"Kościoła grckokatolickiego:"wybaczamy tym, którzy nas skrzywdzili" - wołał kard. Huzar i prosił Ojca Świętego o beatyfiakcję nowych świętych, spośród których jedynie zmarła w 1919 r. siostra Jozafata Hordaszewska została beatyfikowana jako wyznawczyni wiary.

W czasie ceremonii beatyfikacyjnej na hipodromie były obecne rodziny nowych świętych. "Nie czuję niechęci do prawosławnych" -, powiedział dziennikarzom Lubomyr Łysko, syn ks. Romana Łysko, dodając, że doskonale wie, iż "ci, co torturowali nas za naszą wiarę, nie czynili tego jako prawosławni, lecz jako funkcjonariusze bestialskiego reżimu, z pobudek na wskroś politycznych". Jego ojciec po aresztowaniu w 1948 r. najprawdopodobnije został zamurowany w więzienniej celi. Biografie nowych błogosławionych są odbiciem historii Kościoła na tych ziemiach.

Daty ich śmierci sięgają od roku 1935 do 1973. Poza zamęczonym w obozie na Majdanku za pomoc Żydom księdzem Omelianem Kowczem, wszyscy są ofiarami terroru komunistycznego i choć niektórzy zmarli na wolności, to wcześniej przeszli wieloletnią gehennę w więzieniach i łagrach. Dziewięciu męczenników to biskupi, w tym ordynariusz greckokatolickiej diecezji przemyskiej Jozafat Kocyłowski.

Za jego śmierć ponoszą winę także komunistyczne polskie władze, które deportowały aresztowanego wcześniej biskupa do ZSRR, gdzie zmarł po roku przebywania w syberysjich łagrach. Ofiarami łagrów stali się także w 1950 roku sufragan przemyski Hryhorij Łakota i w 1949 roku wikariusz generalny archidiecezji lwowskiej, biskup Mykyta Budka, inni ponieśli śmierć w niewyjaśnionych okolicznościach, jak ordynariusz diecezji mukaczewskiej na Ukrainie Zakarpackiej, biskup Teodor Romża, którego w 1947 roku otruło NKWD podczas pobytu w szpitalu w Mukaczewie.

Najbardziej wymowna jest biografia biskupa Wełyczkowskiego (1903-1973) - oddająca dosłownie realia powojennego życia religijnego na zachodniej Ukrainie. Jeszcze jako ksiądz i rektor seminarium w Tarnopolu, po dwuletnim torturowaniu w więzieniu w Kijowie, został w 1947 roku skazany na rozstrzelanie, a następnie w ramach ułaskawienia osadzony na 10 lat w kopalniach Workuty. Po odbyciu pełnej kary powrócił do Tarnopola, przyjmując w 1963 roku potajemnie święcenia biskupie. W sześć lat później skazano go ponownie na trzy lata ciężkich robót za potajemne nauczanie teologii, a także za słuchanie Radia Watykańskiego.