Młodzi Hiszpanie i wiara

W trakcie rozpoczynającej się w sobotę pielgrzymki do Hiszpanii papież Leon XIV wielokrotnie spotka się z młodzieżą. Po raz pierwszy - w Madrycie, na Plaza de Lima, gdzie w sobotę poprowadzi wieczorne czuwanie modlitewne. Hiszpańskie media spodziewają się tam tłumów młodych ludzi. Według dziennika "El Mundo" Madryt stanie się wręcz "wielką wizytówką" nowego katolicyzmu w Hiszpanii.

Jak wynika z raportu "Młodzi Hiszpanie 2026", przygotowanego przez hiszpańską instytucję edukacyjną Fundacion SM, odsetek młodych ludzi identyfikujących się z katolicyzmem wzrósł z 31,6 proc. w 2020 roku, do 45 proc. w 2025 roku. W ciągu ostatnich pięciu lat napłynęło do hiszpańskiego Kościoła katolickiego 1,5 mln młodych wyznawców.

Według prof. Vidala, socjologa na uniwersytecie Pontificia Comillas w Madrycie, istnieją dwa czynniki tłumaczące wzrost liczby młodych w Kościele.

- Po pierwsze, to pandemia z 2020 roku, która stanowiła dla wielu osób punkt zwrotny w życiu, bo zaczęli się zastanawiać, dokąd zmierzają - stwierdził Vidal, powołując się m.in. na badanie swojej uczelni z jesieni 2020 roku, które wykazało, że 79 proc. populacji chciało wtedy zmienić swój styl życia.

Jak podkreślił socjolog, zainteresowanie młodych Hiszpanów religią jest też efektem nauczania papieża Franciszka. Z badania przeprowadzonego przez magazyn społeczno-religijny "Vida Nueva" wynika, że 28,8 proc. młodych respondentów chciałoby zbliżyć się do Kościoła i wiary chrześcijańskiej pod wpływem papieża Franciszka.

Maca Torres, rzeczniczka stowarzyszenia świeckich katolików Hakuna, wskazała z kolei na duchowy i emocjonalny niedosyt, który - według niej - odczuwa pokolenie platform społecznościowych. Niekończące się przewijanie rolek i nieustanne dążenie do bycia w centrum uwagi mogą tworzyć - jej zdaniem - jedynie iluzję spełnienia.

- Z tego powodu poszukują czegoś bardziej znaczącego, niż to, co oferuje świat cyfrowy. W wierze znajdują odpowiedź na pytania, których media społecznościowe nie mają - powiedziała PAP Torres.

Hakuna, która reprezentuje nurt chrześcijaństwa nazwany przez hiszpańskich socjologów "fajnym katolicyzmem" (hiszp. catolicismo cool,) zrzesza ponad 35 tys. osób i jest obecna w całej Hiszpanii. Organizuje nie tylko wspólną modlitwę, ale także prelekcje, kursy przedmałżeńskie i wyjazdy.

Według prof. Joseby Garcia Martina, socjologa z Uniwersytetu Kraju Basków, Hakuna osiągnęła sukces, bo dostosowała się do logiki komunikacji cyfrowej, łącząc wiarę z muzyką, wydarzeniami towarzyskimi i emocjami, co rezonuje z młodymi ludźmi.

- Podczas gdy poprzednie pokolenia katolickich organizacji młodzieżowych opierały się głównie na strukturach parafialnych i kontaktach bezpośrednich, Hakuna dzięki platformom cyfrowym dotarła do milionów odbiorców, co znacznie wykracza poza grupę jej własnych członków - ocenił dla PAP ekspert.

Jak zwracają uwagę hiszpańskie media, nikt nie spodziewał się w Hiszpanii odrodzenia zainteresowania katolicyzmem.

Odsetek Hiszpanów identyfikujących się jako katolicy systematycznie spada: z 90 proc. w latach siedemdziesiątych do 55 proc. w 2025 r.

Według danych zaczerpniętych z Europejskiego Sondażu Społecznego, opracowanych przez Funcas, w 2024 roku zaledwie 17 proc. dorosłych Hiszpanów uczestniczyło w nabożeństwach co najmniej raz w miesiącu, podczas gdy jeszcze w 2002 roku odsetek ten wynosił 28 proc.

W 2023 roku tylko 18 proc. małżeństw zostało zawartych w kościele, a jeszcze w 2000 roku stanowiły one 76 procent.

W ocenie prof. Rafaela Ruiza, socjologa z Uniwersytetu Complutense w Madrycie, z którym rozmawiała hiszpańska agencja prasowa EFE, Hiszpanie "są tak bardzo zsekularyzowani, że znów zaczynają interesować się religią".

"Szczególnie młodzi nie postrzegają jej jako czegoś narzuconego, nie są do niej zmuszani, co paradoksalnie pozwala im podchodzić do niej z innej perspektywy" - stwierdził Ruiz.

Socjolog zwrócił także uwagę na rolę, jaką zaczęła odgrywać w ewangelizacji muzyka. Jego zdaniem wydarzenia takie jak Fiesta de la Resurrección, huczne obchody Wielkanocy na placu Cibeles w Madrycie, organizowane corocznie przez grupę świeckich katolików ACdP, przyciągają młodych do Kościoła skuteczniej niż nabożeństwa.

Wyrazem zainteresowania wiarą są także - według hiszpańskich mediów - popularne albumy muzyki pop, takie jak "Lux" Rosalii, w którym piosenkarka odwołuje się do doświadczeń św. Teresy z Avili i Hildegardy z Bingen. Dobrze przyjęty został także w Hiszpanii film "Los Domingos" Alaudy Ruiz de Azúa, który opowiada historię 17-latki, zamierzającej wstąpić do zakonu klauzurowego.

Według dziennika "El Mundo" symbolem triumfu nowych metod ewangelizacyjnych jest także działalność katolickich influencerów, takich jak Quique Mira.

Ten 28-latek nawrócił się w wieku 19 lat i postanowił dzielić się swoim doświadczeniem z innymi. Quique założył portal Aute i platformę WayUpp, która dostarcza użytkownikom informacji o ruchach religijnych, rekolekcjach i parafiach. Są to, jak podkreśla Quique na swoim portalu, miejsca dla młodych, "niezadowolonych, z tego, co oferuje im świat", które są "mostem między młodzieżą a Kościołem". Według szacunków "El Mundo" Aute dociera do ponad 2 mln osób miesięcznie.

Zapytani o trwałość fali nawróceń młodych Hiszpanów eksperci przyznali, że są oni z pewnością mniej naznaczeni postawami antyklerykalnymi, które ukształtowały część hiszpańskiego społeczeństwa w XX wieku.

Jak powiedział Garcia Martin, za wcześnie jednak oceniać, czy zainteresowanie religią jest trwałą zmianą pokoleniową, czy raczej tymczasową reakcją na gospodarcze, polityczne i zdrowotne zawirowania.

Prof. Vidal ocenił z kolei, że po długich falach przynależności mogą następować równie długie okresy odłączania się od Kościoła. Jego zdaniem młodzi Hiszpanie są też pluralistyczni w swoim podejściu do tradycji i duchowości, dzięki czemu mogą praktykować i godzić bardzo różne sposoby wyrażania wiary. - Rozeznanie moralne ma dla nich znacznie większe znaczenie niż posłuszeństwo doktrynalne - podkreślił Vidal.

Anna Gwozdowska (PAP)

agw/ mal/