Społeczność międzynarodowa musi zintensyfikować wysiłki na rzecz zapobiegania konfliktom, dialogu i pokojowego rozwiązywania sporów, uznając, że prawdziwy pokój buduje się nie poprzez strach czy zniszczenie, lecz poprzez spotkanie, zaufanie i odpowiedzialność - czytamy w oświadczeniu delegacji Stolicy Apostolskiej, wygłoszonym 21 maja podczas otwartej dyskusji Rady Bezpieczeństwa ONZ na temat „Ochrony ludności cywilnej w konfliktach zbrojnych”.

Jak podkreśla Vatican News, Stolica Apostolska przypomniała, że w ostatnich latach ludność cywilna nadal ponosi „tragiczne konsekwencje konfliktów zbrojnych”, prowadzonych na ogromną skalę. Wskazano, że miliony ludzi zostały wysiedlone ze swoich domów, a wiele innych pozostaje narażonych na przemoc, głód, brak bezpieczeństwa i załamanie funkcjonowania podstawowych usług. Pomimo wspólnych wysiłków na rzecz ograniczenia działań wojennych i wzmocnienia ochrony wynikającej z międzynarodowego prawa humanitarnego, „niewinni i bezbronni cywile nadal ponoszą największe koszty konfliktów”.

Przesłanie Leona XIV

Ochrona ludności cywilnej nie jest jedynie kwestią polityczną czy operacyjną. W oświadczeniu przypomniano słowa Leona XIV, wygłoszone po modlitwie Regina Caeli 12 kwietnia: „Zasada humanitaryzmu, wpisana w sumienie każdego człowieka i uznana w prawie międzynarodowym, nakłada moralny obowiązek ochrony ludności cywilnej przed straszliwymi skutkami wojny”. Z tego powodu Stolica Apostolska jest „głęboko zaniepokojona rosnącym lekceważeniem międzynarodowego prawa humanitarnego oraz normalizacją zachowań, które w coraz większym stopniu narażają ludność cywilną na niebezpieczeństwo”. 

Trzy kluczowe kwestie

Po pierwsze, jak podkreślono, ataki na miejsca kultu i wspólnoty religijne „budzą poważne zaniepokojenie”. Są to działania raniące nie tylko poszczególnych wiernych, ale także „kulturową, duchową i społeczną tkankę całych społeczności”. Zaznaczono, że w czasach konfliktu miejsca te stają się schronieniem, zapewniającym pomoc. Dlatego też „zapewnienie wolności wyznania, nawet w czasie konfliktu, ma zasadnicze znaczenie dla ochrony godności ludzkiej i promowania pojednania”.

Po drugie, czytamy, „istnieje pilna potrzeba ochrony personelu medycznego i placówek służby zdrowia”. Ataki na szpitale, karetki pogotowia i pracowników służby zdrowia nadal budzą niepokój. „Rannym i chorym nie wolno nigdy odmawiać opieki, a osoby udzielające pomocy humanitarnej nie mogą stać się celem ataków” - napisano w oświadczeniu.

Po trzecie, zwrócono uwagę na to, jak „niepokojąca jest rosnąca rola nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, w działaniach wojennych”. Przypomniano, że wykorzystanie technologii musi zawsze opierać się na „odpowiedzialności etycznej, ponieważ żadna maszyna nie zastąpi osądu moralnego wymaganego w sytuacjach, gdy zagrożone jest życie ludzkie”. Zdaniem Stolicy Apostolskiej stosowanie technologii pozbawionych „znaczącej kontroli ze strony człowieka” grozi osłabieniem odpowiedzialności za ochronę życia ludności cywilnej.

Mocny apel

„Stolica Apostolska ponownie wzywa wszystkie strony konfliktów zbrojnych do pełnego przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego i ochrony ludności cywilnej” - czytamy w oświadczeniu.

Przypomniano słowa Leona XIV skierowane do przedstawicieli mediów 12 maja 2025 r.: „Pokój zaczyna się od każdego z nas: od sposobu, w jaki patrzymy na innych, jak ich słuchamy i jak o nich mówimy”. Stolica Apostolska podkreśliła, że apel ten ma szczególne znaczenie w czasach, gdy „język i logika wojny sprowadzają ludzi do liczb, wrogów lub ofiar ubocznych”. „Ochrona ludności cywilnej oznacza odmowę traktowania ludzi jako zwykłych przedmiotów lub liczb, a zamiast tego uznanie nadanej przez Boga godności każdej osoby ludzkiej, nawet w czasach konfliktu” - podsumowano.