13 kwietnia 2026 roku minie 40 lat od historycznej wizyty św. Jana Pawła II w rzymskiej synagodze. Tego dnia, w Auli Biblioteki Głównej Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie odbędzie się międzynarodowe sympozjum naukowe, w którym weźmie udział metropolita krakowski, kard. Grzegorz Ryś. 

Wizyta Jana Pawła II w Wielkiej Synagodze w Rzymie 13 kwietnia 1986 roku była wydarzeniem o charakterze historycznym i symbolicznym, stanowiącym ważny krok w rozwoju dialogu katolicko-żydowskiego. Papież jako pierwszy od czasów apostolskich oficjalnie odwiedził synagogę, spotykając się z Naczelnym Rabinem Rzymu, Elio Toaffem oraz wspólnotą żydowską. Wydarzenie to potwierdziło kierunek wyznaczony przez Sobór Watykański II oraz zapoczątkowało nowy etap relacji między Kościołem katolickim a judaizmem, stając się także wzorem dla kolejnych wizyt Następców św. Piotra w synagogach.

W swoim wystąpieniu Papież Polak nawiązał do nauczania zawartego w deklaracji Nostra aetate, wskazując m.in. na szczególny charakter relacji Kościoła z judaizmem, trwałość więzi religijnej oraz brak podstaw do jakiejkolwiek dyskryminacji czy prześladowań.

Dokładnie cztery dekady później, 13 kwietnia 2026 roku w Auli Biblioteki Głównej Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II przy ul. Bobrzyńskiego 10 w Krakowie odbędzie się międzynarodowe sympozjum naukowe „Przekroczyć próg – 40. rocznica wizyty Jana Pawła II w Wielkiej Synagodze w Rzymie”. 

Spotkanie będzie czasem refleksji nad drogą, jaką Kościół katolicki przeszedł w tym czasie w kontekście relacji z judaizmem oraz stawiania pytań o to, do czego wzywa współczesne nauczanie, jakie są dziś perspektywy dla wzajemnych relacji oraz na czym może opierać się nadzieja na ich dalszy rozwój. 

W programie przewidziano wystąpienia zaproszonych gości z kraju i zagranicy, m.in. prof. Karmy Ben Johanan oraz dr. Oliviera Catela OP, a także dyskusję. Wydarzeniu towarzyszyć będzie wystawa „Byli sąsiadami: ludzkie wybory i zachowania w obliczu Zagłady”, przygotowana we współpracy z United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie. Ekspozycję będzie można oglądać w Bibliotece Głównej Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie do połowy maja.

Sympozjum stanowi wprowadzenie do popołudniowego spotkania w Synagodze Kupa, organizowanego z udziałem kard. Grzegorza Rysia na zaproszenie przewodniczącej Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, Heleny Jakubowicz.

Program:

9.30 Otwarcie sympozjum 

JM ks. prof. dr hab. Robert Tyrała, Rektor UPJPII 

9.40 Słowo wstępne  

JE kard. Grzegorz Ryś, Metropolita Krakowski, Wielki Kanclerz UPJPII  

Helena Jakubowicz, Przewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie  

Prowadzenie: dr Jakub Drath 

10.00 prof. Karma Ben Johanan (The Hebrew University of Jerusalem) The Jewish Reception of John Paul II’s Visit to the Great Synagogue of Rome 

10.30 dr Olivier Catel OP (École Biblique et Archéologique Française de Jérusalem) From the Piazza to the Pew: How Catholic Faithful Received John Paul II’s Synagogue Visit 

11.00 Dyskusja  

11.30 Przerwa na kawę 

12.00 dr hab. Marcin Majewski, prof. UPJPII O biblijnym motywie przekraczania progu  

12.20 dr hab. Józef Cezary Kałużny, prof. UPJPII O wspólnych początkach i rozejściu się dróg 

12.40 s. dr Tereza Huspekova (UPJPII) O przełomie w katolickim nauczaniu o Żydach: deklaracja Nostra aetate 

13.00 prof. Jan Grosfeld Dialog drogą do własnej tożsamości 

13.20 Dyskusja  

13.50 JE kard. Grzegorz Ryś – podsumowanie konferencji oraz otwarcie wystawy Byli sąsiadami: ludzkie wybory i zachowania w obliczu Zagłady  

14.00 Poczęstunek