"Programowe" przemówienie Leona XIV do dyplomatów

W świetle tych wyzwań stanowczo powtarzamy, że ochrona prawa do życia stanowi nieodzowny fundament wszystkich innych praw człowieka. Społeczeństwo jest zdrowe i naprawdę się rozwija tylko wtedy, gdy chroni świętość życia ludzkiego i aktywnie działa na rzecz jego promowania.

Powyższe rozważania skłaniają mnie do przekonania, że w obecnej sytuacji mamy do czynienia ze swoistym „zwarciem” w zakresie praw człowieka. Prawo do wolności wypowiedzi, wolności sumienia, wolności religijnej, a nawet prawo do życia są ograniczane w imię innych tak zwanych nowych praw, w wyniku czego sama struktura praw człowieka traci swoją żywotność i stwarza przestrzeń dla przemocy i ucisku. Dzieje się tak, gdy każde prawo staje się autoreferencyjne, a zwłaszcza gdy traci kontakt z rzeczywistością, naturą i prawdą.

Szanowni Ambasadorowie!

Podczas gdy św. Augustyn podkreśla współistnienie miasta niebieskiego i ziemskiego aż do końca czasów, nasza epoka wydaje się nieco skłonna do odmawiania miastu Bożemu „prawa obywatelstwa”. Wydaje się, że istnieje tylko miasto ziemskie, zamknięte wyłącznie w swoich granicach. Poszukiwanie jedynie dóbr immanentnych podważa „ciszę porządku”[11], który dla Augustyna stanowi samą istotę pokoju, dotyczącą zarówno społeczeństwa i narodów, jak i samej duszy ludzkiej, i jest niezbędny dla wszelkiego współistnienia obywatelskiego. Wobec braku transcedentalnego i obiektywnego fundamentu dominuje jedynie miłość własna, aż do pogardy wobec Boga, który rządzi miastem ziemskim[12]. Jednak, jak zauważa Augustyn: „Tak tępa jest pycha w tych ludziach, twierdzących, że tutaj jest kres dobra i że sami sobie mogą tu szczęście zapewnić”[13].

Pycha przesłania zarówno rzeczywistość, jak i naszą empatię wobec innych. Nie jest przypadkiem, że pycha zawsze leży u korzeni każdego konfliktu. W związku z tym, jak przypomniałem w Orędziu na Światowy Dzień Pokoju, „traci się wtedy realizm, ulegając częściowemu i wypaczonemu obrazowi świata, naznaczonemu mrokami i lękiem”[14], torując w ten sposób drogę mentalności konfrontacji, która jest prekursorem każdej wojny.

Widzimy to w wielu kontekstach, począwszy od trwającej wojny na Ukrainie i cierpień, jakie dotykają ludność cywilną. W obliczu tej tragicznej sytuacji Stolica Apostolska ponownie zdecydowanie podkreśla pilną potrzebę natychmiastowego zawieszenia broni oraz dialogu, motywowanego szczerym poszukiwaniem dróg prowadzących do pokoju. Kieruję pilny apel do społeczności międzynarodowej, aby nie wahała się w swoim zaangażowaniu na rzecz poszukiwania sprawiedliwych i trwałych rozwiązań, które ochronią najbardziej bezbronnych i przywrócą nadzieję dotkniętym cierpieniem ludziom. Ponownie potwierdzam również pełną gotowość Stolicy Apostolskiej do wspierania wszelkich inicjatyw promujących pokój i harmonię.

Równocześnie widzimy to w Ziemi Świętej, gdzie – pomimo ogłoszonego w październiku rozejmu – ludność cywilna nadal znosi cierpienia z powodu poważnego kryzysu humanitarnego, dodaje kolejne cierpienia do już wcześniej przeżytych. Stolica Apostolska zwraca szczególną uwagę na wszelkie inicjatywy dyplomatyczne, które dążą do zagwarantowania Palestyńczykom w Strefie Gazy przyszłości w trwałym pokoju i sprawiedliwości na ich własnej ziemi, a także całemu narodowi palestyńskiemu i całemu narodowi izraelskiemu. W szczególności rozwiązanie oparte na dwóch państwach pozostaje instytucjonalną perspektywą spełnienia uzasadnionych aspiracji dla obu narodów, niestety jednak na Zachodnim Brzegu doszło do eskalacji przemocy wobec palestyńskiej ludności cywilnej, która ma prawo żyć w pokoju na swej własnej ziemi.

Nasilające się napięcia na Morzu Karaibskim i wzdłuż amerykańskiego wybrzeża Pacyfiku również budzą poważne zaniepokojenie. Pragnę ponownie wystosować pilny apel o poszukiwanie pokojowych rozwiązań politycznych obecnej sytuacji, mając na uwadze wspólne dobro narodów, a nie obronę partykularnych interesów.

W świetle ostatnich wydarzeń dotyczy to w szczególności Wenezueli. W związku z tym ponawiam apel o poszanowanie woli narodu wenezuelskiego oraz o ochronę praw człowieka i praw obywatelskich wszystkich osób, zapewniając stabilną i zgodną przyszłość. W tym celu inspiracją może być przykład dwojga dzieci tego narodu, które miałem zaszczyt kanonizować w październiku ubiegłego roku – José Gregoria Hernándeza i siostry Carmen Rendiles. Niech ich świadectwo inspiruje do budowania społeczeństwa opartego na sprawiedliwości, prawdzie, wolności i braterstwie, a tym samym pozwoli narodowi podnieść się z głębokiego kryzysu, który dotyka go od tak wielu lat.

Inne kryzysy są rozproszone po całym świecie. Po pierwsze, mam tu na myśli przede wszystkim dramatyczną sytuację na Haiti, naznaczoną wieloma formami przemocy, od handlu ludźmi po przymusowe wygnanie i porwania. W związku z tym mam nadzieję, że dzięki niezbędnemu i konkretnemu wsparciu społeczności międzynarodowej kraj ten będzie w stanie jak najszybciej podjąć niezbędne kroki w celu przywrócenia porządku demokratycznego, położenia kresu przemocy oraz osiągnięcia pojednania i pokoju.

Nie możemy również zapominać o sytuacji, która od dziesięcioleci dotyka region Wielkich Jezior Afrykańskich, nękany przemocą, która pochłonęła wiele ofiar. Zachęcam zaangażowane strony do poszukiwania ostatecznego, sprawiedliwego i trwałego rozwiązania, które położy kres trwającemu już zbyt długo konfliktowi. Podobnie myślę o sytuacji w Sudanie, który zamienił się w ogromne pole bitwy, a także o trwającej niestabilności politycznej w Sudanie Południowym, najmłodszym kraju w rodzinie narodów, który powstał piętnaście lat temu w wyniku referendum.